Quy trình pha màu (Các màu solid)

Phần này mô tả qui trình pha màu bằng phương pháp cân và điều chỉnh màu.

                                                                       Tốt          Không tốt

• ANH NHỚ VẼ THÊM HÌNH VÀO SƠ ĐỒ TRÊN

1.     PHA MÀU THEO PHƯƠNG PHÁP CÂN

(1)  Xác định mã màu sơn

Màu sơn của xe Toyota thông thường được thể hiện bằng ba số tên tấm tên bên trong khoang động cơ. Vị trí chính xác của tấm tên này thay đổi theo từng loại xe.

Các màu hai tông được xác định thoeo mã gắn kèm theo sự kết hợp đặc biệt. Các mã màu riêng trong sự kết hợp phải tra trong bản tin dịch vụ về màu được xuất bản bởi nhà sản xuất.

Số đầu tiên trong mã màu ba số chỉ ra nhóm màu mà được liệt kê ở bảng dưới đây.

(2)  Tỷ lệ pha màu cơ bản

Sau khi mã màu cho màu sơn mong muốn đã được xác định, tỷ lệ trộn màu của nó phải được tra trong công thức màu được sản xuất bởi nhà sản xuất.

(3)  Trộn các màu cơ bản

1/ Đã có bình chứa, phải tính đến lượng sơn, chất đóng rắn và chất pha sơn sẽ được dùng.

VẼ HÌNH

2/ Chuẩn bị cân, xem xét tài liệu hướng dẫn vận hành cho từng cân sử dụng cụ thể, vì quy trình vận hành cân thay đổi theo từng loại.

3/ Chuẩn bị màu cơ bản để sử dụng, màu cơ bản phải được trộn đều bằng cách quay thanh khuấy, vì chất màu của nó có xu hướng lắng ở dưới đáy.

4/ Đổ màu cơ bản vào bình chứa. Và tốt nhất là trước hết hãy nghiêng bình, kéo dần dần cho sơn chảy vào từ từ. Nếu kéo cần trước thì lượng sơn lớn sẽ đổ ra đột ngột khi nghiêng bình. Điều chỉnh lượng sơn ở cuối quá trình đổ, dòng sơn phải được điều khiển cẩn thận khi ấn cần của bình.

Lưu ý : Mặ dù trọng lượng của màu sơn cơ bản thay đổi tuỳ theo màu, một giọt màu có trọng lượng xấp xỉ 0,03g.

5/ Sau khi đã bổ sung tất cả các màu, trộn sơn bằng đũa khuấy sao cho tạo ra màu sơn đồng đều.

Lưu ý : Nếu sơn dính vào bề mặt bên trong của bình, thì dùng đũa khuấy gạt sơn ra khỏi thành bình.

VẼ HÌNH

2.     THỬ MÀU

Tốn quá nhiều thời gian để phun sơn mỗi khi kiểm tra màu của nó, với phương pháp thử màu, màu sơn có thể dễ dàng kiểm tra bằng cách sử dụng một thanh để bôi sơn trên tấm thử màu. Trong trường hợpsơn solid, quy trình tiết kiệm thời gian này có thể được lặp lại cho đến khi đạt được màu giống như màu mong muốn. Kiểm tra cuối cùng của màu phải thực hiện bằng cách phun.

(1)  Bôi sơn lên tấm thử, dùng thanh Teflon

Lưu ý:

• Nếu màu của lớp nền lộ ra thì sẽ khó đánh giá được màu đúng của sơn. Nếu sơn là loại dễ lộ lớp nền thì phun một lớp mỏng, để nó khô và phu tiếp lớp thứ hai. Có kỹ thuật khác có thể được dùng là toàn bộ miếng thử đã được phun sẵn trước.
• Nếu mẫu sơn được bôi bằng thanh trộn quá mỏng thì rất khó so màu chính xác. Phải chắc chắn rằng mỗi cạnh của diện tích được bôi trơn ít nhất là 30mm.

(2)  Sau khi đạt được thời gian lắng sơn, đặt tấm thử vào lò sấy

Chú ý : Khoảng thời gian trước khi sấy, mà để dung môi trong sơn bay hơi được gọi là “thời gian lắmg sơn”. Sau thời gian lắng. đặt thử tấm thử vào lò sấy. Nếu làm không đúng thứ tự này, thì các lỗ nhỏ xuất hiện trên bề mặt sơn được gọi là rỗ sơn.

3.     SO MÀU

(1)  Điều kiện so màu

Ba điều kiện đưa ra dưới đây phải được thực hiện cho quá trình so màu đúng.

VẼ HÌNH

                              Loại và độ sáng                                              Tình trạng bề mặt

                              của ánh sáng

                                                                                                      Cỡ mẫu

                              Màu xung quanh                                             Vị trí

                              Góc nhìn

                              Khoảng cách nhìn

                              Người nhìn so màu

1/ Loại và cường độ ánh sáng

Trong pha màu, loại ánh sáng là rất quan trọng. Thông thường, màu của vật thể được xem là màu của nó khi nhìn nó dưới ánh sáng mặt trời. Vì vậy, sự pha màu được thực hiện tốt nhất dưới ánh sáng ban ngày. Nếu phải làm ban đêm hay khi trời đang mưa, nên dùng đèn pha màu. Độ sáng là quan trọng đối với so màu cũng như tầm quan trọng của tính chất ánh sáng. Không được so màu dưới ánh sáng mờ, hay trực tiếp dưới ánh sáng mặt trời là quá sáng. Nên để cường độ sáng khoảng từ 1500 – 3000 lux. Tuy nhiên, độ sáng luôn thay đổi theo giá trị màu(Color value). Ở ngày hè, vùng gần cửa sổ, không lộ ra trực tiếp giữa ánh sáng mặt trời có độ sáng trung bình, độ sáng xấp xỉ 2000 lux.

Tham khảo: Hiện tượng Metame

Ở phần “Các màu của vật thể xuất hiện như thế nào”, chúng ta đã trình bày về màu của vật thể thay đổi theo sự khác nhau của nguồn ánh sáng (hay sự khác nhau về bước sóng ánh sáng ). Tương ứng như vậy, hai vật thể tách rời mà được cảm nhận có một màu xác định, dưới nguồn ánh sáng đặc biệt. Có thể có hai màu khác nhau hoàn toàn dưới các nguồn sáng khác nhau. Hiện tượng này được gọi là “Hiện tượng Metame”.

Ánh sáng của bóng đèn điện thường có số tia sáng ở dải sóng ngắn ít hơn số ở tia dải sóng trung bình và dài. Chúng ta khảo sát rằng có hai hộp A và B xuất hiện cùng một màu dưới ánh sángbóng đèn điên thường. Điều đó có thể là hộp A có số tia  ở dải sóng ngắn (xấp xỉ 400 nm) phản chiếu nhiều hơn hộp B. Tuy nhiên, hộp Axuất hiện cùng màu với hộp B bởi vì không đủ số lượng tia ở dải sóng ngắn được phát ra từ bóng đèn để phản chiếu lên cho hộp A. Khi quan sát dưới ánh sáng mặt trời hai hộp cùng màu, thì hộp A sẽ xuất hiện màu đỏ tía (purplish) vì mặt trời phát ra nhiều tia ở dải sóng ngắn hơn.

VẼ HÌNH

            2/ Màu sắc của các vật xung quanh

            Màu của các xe khác và các bức tường đôi khi phản xạ lên các tấm thử sơn cần được so màu. Khi điều đó xảy ra, màu có thể xuất hiện khác với màu thực của nó. Do đó, điều quan trọng là thực hiện so màu ở nơi mà nó không bị ảnh hưởng bởi các màu khác. Vì vậy, các bức tường phòng so màu nên sơn bằng màu vô sắc.

            3/ Điều kiện bề mặt

Điều quan trọng là mẫu để so màu phải có độ bóng xác định và không phai màu. Nếu tấm vỏ xe bị lỗi do phấn và các điều kiện thoái hóa khác thì phải đánh bóng bằng hợp chất đánh bóng trước khi thực hiện so màu.

4/ Kích thước của miếng thử

Sự so màu có thể rất khó khăn nếu miếng thử quá nhỏ. Diện tích thử tối thiểu là 30x30mm đối với loại dùng đũa khuấy bôi lên miếng thử và 200x100mm đối với loại dùng súng phun.

5/ Vị trí

Các mẫu thử được đặt càng gần nhau càng tốt để so sánh và các miếng thử và mẫu phải nằm trên cùng mặt phẳng.

VẼ HÌNH

6/ Góc nhìn

Một số loại sơn xuất hiện màu khi đã quan sát từ một góc độ nhất định, nhưng lại xuất hiện màu khác nhau hoàn toànkhi quan sát từ góc khác. Các mẫu sơn phải được quan sát ít nhất từ ba góc khác nhau, mới có thể so sánh đúng màu. Góc nhìn mà bạn nhìn thấy tia phản xa+ từ bề mặt sơn được gọi là “góc trực tiếp”. Góc nhìn mà tia tới của nguồn sáng đập vào gáy của bạn gọi là “góc gián tiếp”.

7/ Khoảng cách nhìn

Khoảng cách nhìn khác nhau tuỳ theo vật so sánh. So sánh vật lớn thì phải đứng xa hơn so với khi so sánh vật nhỏ.

8/ Người so màu (quan sát)

Người thực hiện so sánh màu là người phải có khả năng phát hiện màu bình thường. Phép thử mảng màu sắc dùng để kiểm tra sự phát hiện màu của con ngươi.

(2)  Quy trình so sánh màu

1/ So sánh, phải đặt miếng thử màu gần thân xe.

Lưu ý : Bắt đầu học cách so sánh, để dễ dàng hơn, trước hết tháo một chi tiết nhỏ trên bề mặt ra khỏi xe và sau đ1o tháo một chi tiết ở càng gần vị trí vùng hư hỏng càng tốt.

VẼ HÌNH

2/ Sự so sánh màu không thể đạt được chính xác nếu mẫu thử bị bẩn. Cho chất đánh bóng (compound) vào giẻ và đánh bóng bề mặt, không được tạo thêm vết xước trên bề mặt.

3/ Đặt miếng thử bên trên miếng mẫu. Cả miếng thử và mẫu nên đặt trên một mặt phẳng và không có khe hở giữa chúng. So sánh màu sẽ khó khăn hơn, nếu có khe hở giữa hai miếng.

4/ Chiếu ánh sáng lên các miếng thử để so sánh màu. Khi sử dụng đèn pha màu, thì phải điều chỉnh khoảng cách giữa đèn và các miếng thử, để cung cấp độ sáng phù hợp. Khoảng cách lý tưởng là từ miếng thử đến mặt bạn bằng một cánh tay.

5/ So sánh màu nhìn từ hường trực tiếp, vuông góc và gián tiếp.

VẼ HÌNH

Tham khảo : Sự thay đổi màu theo sự thay đổi trạng thái

• Thay đổi màu do sấy khô

Sơn sẽ đổi màu khi nó khô. Lớp sơn ướt có chât màu hoà trộn tốt các chất màu nặng hơn sẽ di chyển xuống phía dưới đáy của lớp sơn khi sơn khô còn chất màu nhẹ hơn sẽ di chuyển lên bề mặt. Vì vậy, mặc dù màu sơn có thể xuất hiện giống như màu sơn gốc khi phun sơn, nhưng màu sẽ nhìn thấy khác đi khi nó khô. Ví dụ, nếu hai màu cơ bản xanh và trắng hoà trộn với nhau, chất màu xanh nhẹ hơn chất màu trắng, nó sẽ di chuyển lên trên bề mặt trong quá trình sấy khô. Kết quả là lớp sơn khô sẽ có màu xanh đậm hơn so với lớp sơn khi đang ướt.

Ví dụ tỷ trọng riêng :

·       Xanh 1.5 – 1.6

·       Đen 1.8 – 2.0

·       Trắng 3.7 – 3.9

• Màu thay đổi khi đánh bóng

Một số loại sơn thay đổi màu của nó khi chúng được đánh bóng sau khi khô. Điều này là vì lớp sơn có chứa lượng chất màu nhẹ nhiều hơn sẽ bị mài đi khi đánh bóng. Để đạt được mục đích pha màu, các tấm thử của các loại sơn này phải được làm khô và đánh bóng trước khi nó sẵn sàng cho việc pha chỉnh màu (Fine Color Matching).

VẼ HÌNH

4.     XÁC ĐỊNH MÀU BỊ THIẾU

Nếu kết quả của việc so màu nhận ra rằng màu thử không giống màu của xe. Nên cần phải xác định màu bổ sung thêm và bổ sung thêm màu để đạt được kết quả mong muốn. Quá trình này được gọi là “Pha chỉnh màu” –Fine Color Matching, nó là một quá trình (vòng tròn) so sánh và bổ sung sơn lặp đi lặp lại cho đến khi đạt được màu của xe.

Màu solid chỉ ra ở phần “Ba thuộc tính của màu” đã được chuyển thành hình cầu ở hình 1 để làm nội dung dễ hiểu hơn, mặc dù nó không diễn tả chính xác một màu solid cụ thể. Hình 2 chỉ ra mặt cắt ngang của màu solid ở hình1, mặt cắt ngang qua tâm hình cầu, mặt này sẽ rất có lợi trong việc xác định ra màu cơ bản mà hỗn hợp sơn bị thiếu. Ví dụ, khi pha màu sơn đỏ, nếu bạn xác định vùng trên quả địa cầu giống màu trên xe này là điểm “A” và màu sơn bạn đã chuẩn bị là điểm “B” thì bạn sẽ nhận thấy rằng hỗn hợp màu chuẩn bị của bạn là đỏ nhạt hơn (xanh đậm hơn) và vàng đậm hơn (xanh nhạt hơn) so với màu của xe.

Tương ứng, bạn sẽ phát hiên ra rằng hãy bổ sung thêm màu đỏ, hỗn hợp sẽ trở nên đỏ đậm hơn và gần với màu xe hơn, và thêm màu xanh dương thì màu vàng trong hỗn hợp sẽ nhạt đi, nhưng vì loại trạng thái bổ sung (phần So màu), nên hỗn hợp màu sẽ mờ đục hoàn toàn.Tuy nhiên, chú ý rằng trên thực tế, mặt cắt này không được dùng để đánh giá một cách chính xác sự khác nhau về “Giá trị màu” (Hình1) , theo phương thẳng đứng giữa màu xe và màu mẫu, nhưng đó là kinh nghiệm rút ra từ thực tế.

VẼ HÌNH

Điểm quan trọng nhất trong pha màu là xác định được màu cơ bản mà hỗn hợp (mẫu màu) bị thiếu. Trong quá trình này trước hết cảm giác của bạn là quan trọng nhất. Điề.u này là vì bạn cần nhiều thời gian hơn để xác định ra màu thiếu, mắt bạn phải làm quen nhiều hơn với mẫu sơn, vấn đề khó xác định.

Đây là quá trình rất khó cho người mới bắt đầu học việc, vì vậy để đến khi bạn có khả năng xác định những màu cơ bản đang thiếu, bạn có thể xử dụng quy trình dưới đây.

(1)  Đặt số cốc bằng lượng màu cơ bản để thêm vào sơn. Đổ một ít (5 – 10cc) hỗn hợp sơn vào các cốc này.

(2)  Đổ một ít lượng màu cơ bản riêng rẽ vào mỗi cốc này, trộn đều mỗi cốc. Khi bổ sung thêm các màu cơ bản này, đặc biệt chú ý những màu có tỷ lệ thấp. Nếu đổ thêm quá nhiều, thì hỗn hợp có màu khác hoàn toàn.

Ví dụ :                              Nếu 1g màu rtắng và 1g sơn đen đổ vào 100g sơn có tỷ

lệ hỗn hợp như bên trái, 1g sơn màu trắng thêm vào sơn khối lượng tổng cộng sẽ tăng từ 90g lên 91g. vì tổng màu trắng trong sơn không thay đổi nhiều nên màu sơn sẽ thay đổi ít.

Tuy nhiên, thêm 1g màu đen vào khối lượng tổng cộng của màu đen tăng từ 1g – 2g, gấp đôi tỷ lệ màu đen trong sơn và vì vậy làm cho hỗn hợp màu sẽ đen hơn nhiều (thay đổi nhiều), (Tương tự như tăng màu trắng lên từ 90g – 180g).

(3)  Dùng phương pháp tạp mẫu thử bằng thanh khuấy, bôi các hỗn hợp từ cá cốc này lên các miếng thử riêng rẽ , và xác định miếng nào gần giống với màu yêu cầu. Nếu đổ thêm quá nhiều màu cơ bản vào sơn, tạo thành hỗn hợp không thích hợp cho so sánh màu thì chuẩn bị lại hỗn hợp khác.

Chú ý : Để so sánh màu của miếng thử với màu chuẩn, phải kiểm tra có bao hiêu miếng thử mới khác với miếng thử trước đó. Sau khi học được một số kinh nghiệm ở các bước lặp lại này, bạn sẽ có khả năng đoán được màu nào sẽ thay đổi khi đổ thêm các màu cơ bản vào sơn. Khi đó, bạn không cần phải thực hiện quy trình đã nêu trên.

5.     BỔ SUNG THÊM MỘT LƯỢNG MÀU CẦN THIẾT

Đổ thêm lượng màu cơ bản đã lựa chọn vào sơn được pha màu theo cách cân màu, dùng thanh khuấy để tạo mẫu so sánh màu. Dùng phương pháp tạo mẫu thử bằng thanh khuấy. Bôi một lớp sơn ướt lên phần hỗn hợp sơn trước đó. Nó sẽ thể hiện mức đọ6 thay đổi hiệu quả của màu sơn bổ sung. Nếu màu sơn mong muốn vẫn chưa đạt được thì bổ sung màu cơ bản đã chọn từng ít một, lại bôi lên miếng thử và so sánh. Sau khi pha chỉnh màu kết thúc hoàn toàn với màu cơ bản này, thì tìm xem màu cơ bản tiếp theo nào ma sơn còn thiếu.

Sau khi bạn đã lựa chọn các màu cơ bản bị thiếu, nhưng không biết là bao nhiêu mỗi loại để bổ sung thêm vào sơn gốc (pha theo phương pháp cân), thì thực hiện như mô tả dưới đây.

(1)  Chuẫn bị ba hay bốn cốc đổ sơn pha theo phương pháp cân đo một lượng bằng nhau vào các cốc, sau đó cho một ít màu cơ bản đã chọn cho vào các cốc trên, rồi thay đổi lượng màu từng ít một từ đợt này đến đợt tiếp theo, và trộn đều chúng. Phải chắc chắn nhớ lượng màu cơ bản đã đổ thêm vào cốc.

(2)  Dùng phương pháp tạo mẫu bằng thanh khuấy, bôi sơn đã chuẩn bị lên các miếng thử và xác định xem màu nào gần giống nhất đối với màu mong muốn.

(3)  Bổ sung thêm màu cơ bản vào hỗn hợp sao cho tỷ lệ của nó sẽ giống như tỷ lệ trong quá trình thử mẫu giống nhất đối với màu yêu cầu, đã nói ở bước (1).

VẼ HÌNH

Tham khảo: Các đặc tính của màu cơ bản

Ram màu

Khi các màu cơ bản xuất hiện một cách bình thường là màu đồng nhất bị loãng do bổ sung thêm một lượng sơn trắng bằng nhau, và chúng ta nhận thấy rằng thực tế chúng có màu sắc khác nhau. Hiện tượng này gọi là ‘Ram màu”.

Nhà sản xuất sơn thường cung cấp một bảng gồm các màu cơ bản khác nhauđã được loãng bởi sơn trắng và Metallic. Bảng này đặc biệt hữu ích trong việc đánh giá chính xác màu nào được dùng khi có sẵn các màu cơ bản khác nhau có sắc màu tương tự.

Các màu phụ (màu bổ sung)

Các màu ở vị trí các màu đối diện của vòng tròn sắc màu. Là màu phụ của mỗi màu tương ứng.Ví dụ, màu đỏ được bổ sung cho màu xanh lam, bổ sung màu vàng cho màu tím xanh.khi hai màu bổ sung được pha trộn với nhau, chúng tạo ra một màu vô sắc, là màu xám. Khi pha màu, màu vô sắc thỉnh thoảng được bổ sung để loại bỏ bớt các loại màu quá đậm. Tuy nhiên, điều quan trọng là không được bổ sung quá nhiều lượng màu bổ sung . Vì nó có xu hướng là giảm sắc độ của màu cơ bản.

Hiên tượng Metame

Ở đầu phần “Quy trình pha màu” chúng ta đã giải thích tầm quan trọng của hiện tượng Metame. Trong khi pha màu, nếu màu cơ bản không có trong tỷ lệhỗn hợp màu cơ bản đượ dùng, thì một số loại sơn sẽ dẫn đến hiện tượng Metame. Vì vậy, về nguyên tắc chỉ có các màu cơ bản được liệt kê trong công thức màu mới nên dùng. Đặc biệt chú ý khi dùng loại màu cơ bản không được  kể đến.

VẼ HÌNH

6.     PHUN SƠN

Phương pháp dùng thanh khuấysẽ tạo ra lớp sơn dày mà kết quả có sự thay đổi màu lớn sau khi sấy khô (xem phần So màu), gây khó khăntrong việc đánh giá màu một cách chính xác. Vì vậy, pha chỉnh màu, sơn cần phải phun.

(1)  Đổ xấp xỉ 15g sơn cho mỗi miếng thử. Tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất sơn, bổ sung và trộn chất đóng rắn và chất pha sơn.

(2)  Phun sơn lên tấm thử cùng điều kiện như khi phun sơn lên xe thực tế. Để tránh hiên tượng sơn phủ không hoàn toàn lên tấm thử, dán băng keođen trắng và sơn bề mặt cho đền khi không nhìn thấy màu của băng keo.

(3)  Tiến hành quy trình sấy khô tương tự như cách áp dụng cho quá trình tạo miếng thử bằng thanh khuấy và bổ sung màu cơ bản mà hỗn hợp thiếu. Các loại sơn nên được kiểm tra bằng cách phunsau khi chúng đã đạt được màu mong muốn. Khi thực hiện so sánh màu trên xe, dùng một khung từ tính đã bị cắt ở giữa để tạo vùng nhìn thấy thích hợp, và giữ cả miếng thử và bề mặt sơn của xe đúng kích thước. bề mặt của khung từ tính không được bóng hoặc phát sáng mà phải có màu vô sắc.

7.     HOÀN THIỆN VIỆC PHA MÀU

Xác định ra màu gần giống là rất khó, là một quyết định quan trọng. Thực tế, có một điểm mà chúng ta có thể chấp nhận màu như màu gần giống nó, không gây ra vấn đề, mặc dầu màu sơn gần nhất với màu của xe là tốt nhất. Dùng dụng cụ so màu sẽ cho kết quả lý tưởng, mà thực tế sự khác nhau về số màu. Nhưng nếu không có dụng cụ, bạn phải dựa vào mắt của mình. Bắt đầu quá trình học của bạn, tốt nhất nhờ càng nhiều người giúp bạn quyếtđịnh điều này càng tốt. Kiểm tra kết quả và nhận được sự hiểu biết của pha màu.